Tussen de boer en het kopje koffie gebeurt meer dan je denkt

Het is nog vroeg als de eerste bessen van de struik worden geplukt. Tegen de avond staan de manden vol, en gaat de oogst van die dag naar de collecting centers, niet naar één plek, maar gelijktijdig naar meerdere, verspreid over de regio.
Direct trade wordt vaak samengevat in één zin: we betalen de boer rechtstreeks. Dat klopt, maar het is niet het hele verhaal. Tussen de plukker en de brander zit een keten van mensen die minstens zo bepalend is voor wat er in dat kopje terechtkomt.
Bij de collecting centers wachten de hoofdboeren. Zij houden bij hoeveel koffie er die dag beschikbaar komt, per boer, en overleggen over de prijs. Vroeger deden zij dat namens de boeren, in onderhandeling met de handelaar. Wie de hoofdboer betaalde, betaalde daarmee ook een stukje van de macht van die handelaar.
Dat hebben we omgedraaid. De hoofdboer staat nu bij ons in dienst, met een vaste maandelijkse vergoeding, het hele jaar door, ongeacht het seizoen. Hij verzamelt de informatie over de boeren en regelt het transport naar het collecting center. Daarnaast heeft hij nog altijd zijn eigen plantage, hij is dus zelf ook boer. Zijn inkomen, en dat van de boeren die via hem leveren, hangt niet langer af van een handelaar met wie hij toch al moest onderhandelen.
Let op: wat er die avond wordt afgeleverd, zijn geen bonen. Het zijn bessen. Pas de volgende ochtend worden ze opgehaald en naar het procescenter gebracht, waar de eigenlijke verwerking begint.
Daar duurt het traject, afhankelijk van het proces, nat, droog of honey, ongeveer drie weken. Elke stap daarin bepaalt mee hoe de koffie uiteindelijk smaakt. Pas daarna gaat de partij op de boot, naar de klant. Ook naar ons, Special Roast.
Wat er daarna gebeurt, het branden, de keuzes in tijd en temperatuur die bepalen hoe die drie weken werk uiteindelijk in een kopje terechtkomen, is een ander verhaal. Daar schrijf ik een andere keer over, of lees je op specialroast.nl.
Maar de kern staat hier al: direct trade betaalt niet alleen de boer. Het maakt ook de schakel daarboven onafhankelijk. En dat zie je pas als je, zoals ik nu, de hele weg aflegt van boer tot kopje.